İzmit Diyetisyen Gözde Ağca

Pazartesi: 08:30 - 18:30

Cumartesi: 08:30 - 15:00

Randevu Alın:

0532 065 08 57

1 Kasım Dünya Vegan Günü


Bitki bazlı diyetler Akdeniz ülkelerinde sıkça tercih edilmekte ve dünya çapında da tüketimi artmaktadır. Vejetaryen, vegan beslenmeler bu diyetlerden bazılarıdır. Vegan vejetaryen arasındaki fark tüketilen hayvansal ürünlerin değişmesidir. Örneğin vegan vejetaryen arasındaki farklardan en önemlisi vejetaryen bireyler et, tavuk, balık tüketmezken bunların ürünleri olan süt, yoğurt, yumurta gibi besinleri tüketebilirler. Veganlar ise herhangi bir hayvansal gıdayı tüketmezler. Vejetaryen ve vegan beslenen kişiler genellikle etik, sağlık ve çevresel sebeplerden etkilenirler. Özellikle vegan diyeti önerenlerin kilo kaybı, kan şekerini düşürme, kalp sağlığını koruma, kanser riskini azaltma gibi sağlık vaatleri bulunur. Ancak vegansanız eksik ve yetersiz beslenme durumunda omega-3 yağ asitleri, demir, D vitamini, B12 vitamini, kalsiyum, iyot ve çinko gibi önemli mikro besin eksiklikleri yaşayabilirsiniz.

Dünya Vegan Gününün Amacı

Her sene 1 Kasımda Dünya Vegan Günü kapsamında da toplumsal farkındalık yaratmak, vegan beslenmenin nasıl bir yaşam tarzı olduğunu yaymak için kutlanmaktadır.  Bu günde vegan dernekleri ve vegan beslenme savunanlar çeşitli etkinlikler düzenler ve bu diyetin önemini anlatırlar. Biz de bugüne özel vegan beslenmek isteyenler için önemli önerileri yazdık.

Bitkisel omega-3 kaynaklarını keşfedin:

Vegan diyet listesi düzenlerken omega-3 yağ asitlerinin önemi unutulmamalıdır. Bu yağlar özellikle kalp ve beyin sağlığını koruyucu olduğu için tüketimi önerilir ve en önemli kaynağı balık tüketmektir. Vegan diyeti balık içermediği için bitkisel kaynaklar eklenebilir. Vegan diyet listesine eklenen ceviz, fındık, keten tohumu, chia tohumu gibi kuruyemişler ve yağlı tohumlar omega-3 desteği olmaktadır. Kahvaltıya 2-3 adet ceviz ilavesi, salatalara keten tohumu eklemesi, vegan sütlere chia tohumu ilavesi yapabilirsiniz. Vegan diyet listesinde bu besinleri tüketemeyen veya farklı bir rahatsızlığı olan kişiler için omega-3 takviye desteği doktor tarafından önerilebilir.

Bunları da Okumalısınız :  Ödem Nasıl Atılır?

Renkli beslenin:

Sağlıklı beslenme sürecinde ve vegan diyet listesinde meyve ve sebze tüketimi her gün düzenli olarak önerilmektedir.  Herhangi bir hastalığınız yoksa renkli sebze ve meyveleri diyetinize eklemeyi unutmayın. Ispanak, brokoli, pancar, balkabağı, karnabahar, patlıcan, domates gibi renkli sebzeleri rutin beslenmenize dahil etmek iyi bir başlangıç olabilir. Ayrıca elma, armut, mandalina, portakal,  kivi, çilek, kiraz gibi mevsimine uygun renkli meyveleri de vegan diyet listesinde tüketebilirsiniz. Bitkilerdeki renkler genellikle özel bir vitamin veya antioksidandan gelmektedir. Örneğin balkabağı ve havuç rengini beta karoten dediğimiz güçlü bir antioksidandan alır. Bu sebeple vegan diyet listesini çeşitli besinlerle desteklemek vitamin ve mineralleri daha dengeli almanızı kolaylaştırabilir.

Bitkisel protein kaynakları tüketin:

Vegan kişilerde protein alımını bitkisel kaynaklarla desteklemeyi hedefleriz. Özellikle kuru bakliyatlar ve kuruyemişler protein desteği olurlar. Bu gruba fasulye, nohut, mercimek, barbunya, bezelye, badem, yer fıstığı, ceviz gibi örnekler verilebilir. Nohut unlu bir kek yapmak, yeşil mercimek salatası tüketmek, fıstık ezmesi kullanmak gibi alternatifler çoğaltılabilir. Soya ürünleri ile yapılmış tofu gibi gıdalar da veganlar için protein kaynağı olmaktadır.  Ancak vegan ürünleri alırken etiketlerini incelemeyi unutmayın. Ek olarak vegan sütler de kullanabilirsiniz. Vegan süt nedir diye soranlar için özellikle bitkilerden elde edilmiş seçenekler sunulabilir. Badem sütü, soya sütü, yulaf sütü gibi birçok çeşit vegan süt bulunur. Bu sütlerle kahve içebilir, chia puding hazırlayabilir, meyve ile içecekler yapabilirsiniz.

Basit karbonhidratlara dikkat edin:

Vegan vejetaryen farkı incelendiğinde vejetaryen kişilerin yumurta, süt gibi besinlerle protein alımının daha kolay olduğunu görebiliriz. Buna karşı vegan kişilerde karbonhidrat alımı artabilmektedir. Hazır ürünlerde vegan kişiler için olan seçenekler basit karbonhidrat açısından zengin olabilmektedir. Peki, nedir bu basit karbonhidratlar? Kısaca hızlı sindirilen, enerjiye veya yağa hızlı dönüşen karbonhidrat kaynaklarıdır. Beyaz un ve şeker en sık kullanılan çeşitlerdir. Örneğin vegan olarak aldığınız çikolata normalden fazla şeker içeriyor olabilir. Etiket okuyarak katkı veya koruyucu maddelere, palm yağı gibi sağlıksız yağların olmamasına dikkat edebilirsiniz.  Ayrıca sağlıklı karbonhidrat kaynakları olan tam tahılları, sebzeler, meyveleri daha sık tercih etmeye çalışın.  Evde kendi hazırlayabileceğiniz zenginleştirilmiş tarifleri deneyebilirsiniz.  Fit tariflerim sekmesinden sitemizdeki seçenekleri de inceleyebilirsiniz.

Bunları da Okumalısınız :  Polikistik Over Sendromu (PCOS)

B12 değerinizi kontrol ettirin:

Birçok vitamin ve mineral hem bitkisel kaynaklardan hem de hayvansal kaynaklardan alınabilmektedir. Ancak vegan menü uyguladığınızda ise B12 vitaminini eksiksiz almanız zor olabilir. Özellikle sinir sisteminde önemli görevleri olan B12 vitamini eksikliğinde en sık unutkanlık görülebilir. Vegan kişilere takviye B12 kullanımı gerekirse doktor tarafından önerilebilir. Ayrıca bazı ülkelerde soya içecekleri gibi seçeneklerin içine B12 vitamini ilavesi de yapılmaktadır. Vegan menü düzenlenirken bu B12 vitamini ilave edilmiş besinler eklenebilir. Rutin kan testleriyle ölçülebilen B12 değerinizi takip etmeyi unutmayın.

ÖRNEK VEGAN MENÜLERİ

Vegan beslenenler veya vegan menüye yeni geçenler için menü fikirleri bulmak bazen zor olabilir. Proteini eksik alıyor muyum, yeterli besleniyor muyum gibi soruları düşünüyorsanız aşağıdaki besinlerle beslenmenize katkı sağlayabilirsiniz:

Siyah, beyaz, maş gibi fasulyeler

Yeşil, kırmızı, sarımercimek

Filizlenmiş bakliyatlar veya tahıllar

Soya fasulyesi

Soya sütü

Soya peyniri- tofu

Fındık, yer fıstığı ve bunların ezmesi

Kabak çekirdeği, ay çekirdeği, keten tohumu, chia tohumu

Tam tahıllar (yulaf ezmesi, kinoa, esmer pirinç, buğday ekmeği)

Tüm meyveler

Tüm sebzeler

Avokado

Zeytin ve zeytinyağı

Hindistan cevizi

1. GÜN:

Kahvaltı: Fıstık Ezmeli Muzlu Çavdar Ekmeği Dilimi

Ara Öğün: 1 avuç çiğ fındık, 1 fincan yeşil çay

Öğle: Pancarlı ve Kırmızı Fasulyeli Yeşil Salata

Ara Öğün: 1 fincan badem sütlü kahve

Akşam: Humus&Fırın Sebzeler

2. GÜN:

Kahvaltı: Elmalı, soya sütlü, cevizli, chia tohumlu içecek (mutfak robotundan geçirip için)

Ara Öğün: 1 avuç çiğ badem, 1 fincan sade kahve

Öğle: Kinoalı, Avokadolu Salata

Ara Öğün: Fıstık ezmeli muz, 1 fincan yeşil çay

Akşam: Domates Soslu Mercimek Makarnası, Tofu, Keten Tohumlu Yeşil Salata

Yukarıda vegan diyet listesinde olabilecek öğünlere örnekler verdik. Bu öğünler kişiye göre değişebilmekle beraber vegan menü için dengelidirler diyebiliriz. Bakliyatlarla zenginleştirilmiş, kuruyemiş ve yağlı tohumlar içeren bir beslenme programı vegan diyet listesi için destek olmaktadır. Ayrıca tofu, soya sütü, badem sütü gibi ilavelerle vegan menü zenginleştirilebilir. Ayrıca baklagillerden veya kuruyemiş unlarından ev yapımı krakerler, kekler veya kurabiyeler hazırlayabilirsiniz. Vegan menüdeki önemli içeriklerden sebze ve meyveler ise vitamin ve mineral kaynakları olmaktadır. Beslenmedeki öğün sayısı, öğün sıklığı, kalori ve miktarlar yine kişiye göre farklılık gösterebilir. Bunlara ek olarak gaz, şişkinlik gibi durumları engellemek için ise bol su içmek ve egzersizi ihmal etmemek gerekir.

Bunları da Okumalısınız :  Kolonoskopi Öncesi Diyet

 



Yorum Yapın

Zorunlu alanlar belirtilmiştir.